Sat-Kirala-Geri Al (Sale & Leaseback) işlemi, işletmenin sahip olduğu bir varlığı (genellikle taşınmaz veya makine-teçhizat) bir finansman kuruluşuna satıp aynı varlığı geri kiralayarak kullanmaya devam etmesi esasına dayanır. Türkiye’de bu işlem özellikle finansal kiralama şirketleri aracılığıyla yapılır ve hem finansman sağlama hem de vergisel avantaj elde etme amacı taşır.

1) Sat-Kirala-Geri Al İşleminin Tanımı

Sat-kirala-geri al, işletmenin aktifinde kayıtlı bir varlığı:

1. Finansal kiralama şirketine satması,
2. Aynı varlığı finansal kiralama sözleşmesi ile geri kiralaması,
3. Sözleşme sonunda tekrar satın alması

şeklinde gerçekleşen üç aşamalı bir finansman modelidir.

Bu işlem Türkiye’de 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.

2) İşlemin Aşamaları

Aşama 1: Varlığın Satışı

• Şirket, taşınmaz veya makineyi finansal kiralama şirketine satar.
• Satış bedeli nakit olarak tahsil edilir.
• Şirket bu şekilde likidite sağlar.

Aşama 2: Geri Kiralama

• Aynı varlık finansal kiralama sözleşmesi ile işletmeye kiralanır.
• Şirket kira ödemeleri yaparak varlığı kullanmaya devam eder.

Aşama 3: Sözleşme Sonunda Geri Alım

• Sözleşme sonunda varlık:
  • sembolik bedelle veya
  • sözleşmede belirlenen bedelle
    şirkete tekrar devredilir.

3) Vergisel Avantajlar (Temel Düzenlemeler)

3.1 Kurumlar Vergisi İstisnası

Kurumlar Vergisi Kanunu md. 5/1-e

Sat-kirala-geri al işleminde:

• Taşınmaz veya amortismana tabi iktisadi kıymetin
• finansal kiralama şirketine satılmasından doğan kazancın

%100’ü kurumlar vergisinden istisnadır.

Şartlar

• Satış finansal kiralama şirketine yapılmalıdır.
• Satış kazancı özel fon hesabında izlenir.
• Fon, kira süresi boyunca işletmeden çekilemez.

3.2 KDV İstisnası

KDV Kanunu md. 17/4-y

Sat-kirala-geri al kapsamında:

• Varlığın finansal kiralama şirketine satışı
• Geri alım işlemi

KDV’den istisnadır.

Bu önemli bir avantajdır:

• Özellikle taşınmaz satışlarında
• %20 KDV yükü oluşmaz.

3.3 Tapu Harcı ve Damga Vergisi

Genellikle:

• Tapu harçlarında istisna veya indirim
• Sözleşmelerde damga vergisi avantajı

bulunmaktadır.

4) Muhasebe Uygulaması (Özet)

Örnek:

• Defter değeri: 5.000.000 TL
• Satış bedeli: 12.000.000 TL
• Satış kazancı: 7.000.000 TL

Satış Kaydı

102 Banka                      12.000.000

   252 Taşınmazlar                  5.000.000

   549 Özel Fon Hesabı           7.000.000

(Not: Kazanç doğrudan fon hesabına alınır.)

Kiralama Sürecinde

• Kira ödemeleri gider yazılır.
• Varlık kiracı tarafından kullanılmaya devam eder.

5. Sat-Kirala-Geri Alın Avantajları

Finansal Avantajlar

• Nakit akışı sağlar.
• Banka kredisi limitlerini etkilemez.
• Bilançoyu güçlendirir.

Vergisel Avantajlar

• Satış kazancı %100 KV istisnası.
• KDV yok.
• Harç avantajı.

Stratejik Avantajlar

• Varlık kullanımına devam edilir.
• Öz kaynak yapısı güçlenir.

6. Dezavantaj ve Riskler

• Uzun vadede kira maliyeti oluşur.
• Sözleşme süresi boyunca varlık üzerinde tasarruf kısıtı.
• Erken çıkış maliyetli olabilir.

7. En Çok Kullanılan Alanlar

• Fabrika binaları
• Depolar
• Oteller
• AVM’ler
• Büyük makine parkları

8. Normal Taşınmaz Satışı ile Farkı

9. Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

• Satış bedeli rayiç değere yakın olmalı.
• Fon hesabı 5 yıl değil, kira süresi boyunca korunmalı.
• Finansal kiralama şirketi mutlaka yetkili olmalı.
• Sözleşme şartları dikkatle incelenmeli.